Câu đối đền thánh tử đạo Quần Phương

Đạo chẳng rời trong khoảnh khắc, vua truyền thần quyết tử, một chết trọn lòng trung, danh ngời muôn vạn thuở;
Đại nghĩa vẹn toàn sau trước, thân vì Chúa hiến sinh, Chúa hồi sinh báo đức, phúc rọi cửu trùng thiên.
道不離於須臾，君使臣以死，臣一死效忠，名垂千萬世。
義得全其終始，身為主捐生，主再生報德，福耀九重天。

Đây là một cặp câu đối bên hông nhà thờ thánh tử đạo Quần Phương. Bên dưới thập giá là Đức Mẹ, các thánh, những vòm cửa và phù điêu quen thuộc của một kiến trúc Công giáo đã bén rễ lâu năm ở làng quê Bắc Bộ. Nhưng bệnh bị đọc, chữa không nổi, nên chỉ quan tâm đôi hàng câu đối chạy dọc hai bên cửa chính.

“Đạo bất khả tu du ly dã” Đạo không thể lìa dù trong khoảnh khắc. Một câu từ Trung Dung đã đi khá xa để đến đứng trước cửa nhà thờ. Ở đây, chữ 道 Đạo vừa là đạo của thánh hiền, vừa có thể được đọc thành con đường của đức tin. Người bước qua cánh cửa ấy dường như được nhắc rằng đạo không nằm riêng trong giờ kinh hay dưới mái thánh đường mà phải theo người ta ra ngoài, đi vào từng việc nhỏ, cả những lúc không ai nhìn thấy.

và rồi còn quyết liệt hơn: vua khiến bề tôi phải chết, bề tôi lấy một cái chết để tỏ lòng trung; thân vì Chúa mà hiến sinh, Chúa lại ban sự sống để đền đáp cho đức tin ấy.

Ngạo khí không lộ, mà ngạo cốt thì có thừa! Trong mấy dòng chữ ngắn ngủi, vua của trần thế và Chúa của cửu trùng thiên cùng xuất hiện. Một bên có thể lấy đi thân xác; một bên trả lại sự sống. Người tử đạo được gọi tên bằng những phẩm hạnh mà làng quê này đã hiểu từ lâu: trung, nghĩa, hiến sinh, báo đức, lưu danh.

Đức tin khi đến một vùng đất mới cũng phải học cách nói bằng ngôn ngữ đạo lý của vùng đất ấy. Cây thập giá đứng trên cao, còn dưới chân, vẫn là những chữ thân thuộc của Nho gia. Chúng giữ nghĩa cũ và nhận thêm một tầng nghĩa khác, rồi cùng tồn tại trên mặt tiền đã bạc màu vì mưa nắng.

Cửa thánh đường hôm ấy đóng. Nhưng vẫn chui vào được bằng đường ngách.
Lậy Chúa ahihi